THEMA'S / OPEN BORDERS

 

 

“Onze migratie is een vorm van mondiale apartheid”
Philippe Legrain

 

Terwijl Belgische en andere Europese politici klagen dat hun landen te veel bootmigranten uit de Middellandse Zee moeten opvangen, pleit de Britse econoom Philippe Legrain, adviseur van de Wereldhandelsorganisatie en van de Europese Commissie, voor wereldwijde vrije migratie.

‘Ze dragen via belastingen meer bij aan de economie dan ze eruit trekken met uitkeringen.

‘Geen enkele econoom zal ooit redeneren dat het economisch slecht zal uitpakken wanneer iemand uit een arm dorp verhuist naar een welvarende stad. Het verschil met een arme Afrikaan die naar het rijke Europa wil, is dat er een landsgrens wordt overschreden. Dat verschil is economisch niet relevant, want het mechanisme is onbetwistbaar.’
‘Daarom geloof ik ook dat het pleidooi voor vrije migratie niet louter economisch is, maar óók politiek. Het recht om je vrij te bewegen, is een fundamenteel mensenrecht. In het Westen vinden we het vanzelfsprekend dat we ons vrij kunnen bewegen binnen de 28 lidstaten van de Europese Unie. We kunnen overal naartoe op vakantie. Als je een beetje hebt gestudeerd, kun je bijna overal ter wereld werken. Dat is een ongelooflijk voorrecht. Dat zou niet het privilege van een paar gelukkigen moeten zijn, maar het recht van ons allemaal.’

‘Het pleidooi voor open grenzen komt ook voort uit humanitaire betrokkenheid bij mensen die minder fortuinlijk zijn dan wij. De meesten van ons willen niet dat zij in de Middellandse Zee verdrinken, of dat Mexicanen uitdrogen in de woestijn op weg naar de Verenigde Staten, of dat Aziaten verstikken in een overvolle vrachtwagen naar Europa. Het is een merkwaardig soort solidariteit wanneer je je wél betrokken voelt bij mensen in je eigen land die arm zijn en weinig perspectief hebben, maar níét bij mensen die in een ander land zijn geboren maar in een vergelijkbare, of zelfs nog benardere situatie zitten.’

‘Na de instorting van de Sovjet-Unie kwamen honderdduizenden Joden naar Israël. Ze spraken geen Hebreeuws. Ze hadden geen ervaring met kapitalisme. Ze kwamen om politieke redenen, niet omdat hun arbeid plots zo in trek was. Door die massamigratie nam de beroepsbevolking in twee jaar tijd met liefst 8 procent toe. Maar na zeven jaar, toen de Russische Joden inmiddels 15 procent van de beroepsbevolking uitmaakten, was er géén sprake van hogere werkloosheid en waren de lonen níét lager. Als je de juiste omstandigheden creëert – een flexibele arbeidsmarkt, een gezond investeringsklimaat – is er geen probleem. Europa zou een grote opname van migranten héél goed kunnen gebruiken. Grote delen van Europa worden bedreigd door een stagnatie van de economie die nog jaren zal duren. Er zijn hoge schulden, lage investeringen en er is de demografische uitdaging dat een kleiner wordende beroepsbevolking moet zorgen voor een snel uitdijende groep ouderen, zowel de praktische zorg voor alle gezondheidskwalen als de financiële zorg voor de pensioenen. De Europese grenzen openzetten in de komende decennia is een oplossing voor al die problemen.’

‘Honderd jaar geleden kon je nog gewoon reizen zonder paspoort. Strenge grenscontroles zijn geen ijzeren wet van de geschiedenis, ze zijn veeleer een moderne uitzondering.’

‘Als iemand dertig jaar geleden had gezegd dat je je vandaag vrijelijk kon verplaatsen van Litouwen naar Lissabon, hadden mensen gezegd dat je gek was en dat het een grote ramp zou betekenen. En kijk nu eens. Het is volstrekt mogelijk en de gevolgen zijn bepaald niet rampzalig. Apartheid in Zuid-Afrika leek ook zo’n vaststaand feit dat tot in de eeuwigheid zou duren – en toen was het opeens voorbij. Ons migratiesysteem is een vorm van mondiale apartheid. Een rijke, hoogopgeleide elite kan zich vrij over de wereld begeven, terwijl van arme mensen wordt verwacht dat ze op de plek blijven waar ze geboren zijn. Het morele argument voor verandering is heel sterk.’

‘Ik verwacht wel dat steeds meer mensen zich op ethische gronden achter het ideaal van open grenzen zullen scharen. Nu al zie je onder jongeren een veel positievere houding tegenover diversiteit en migratie dan onder ouderen. En als die ouderen gepensioneerd zijn, hoeven ze in elk geval niet te vrezen dat immigranten hun baan afpakken. Sterker, dan zullen ouderen op een goed moment beseffen dat ze immigranten nodig hebben om voor hen te zorgen. Bij de afschaffing van de slavernij waren het niet de moraliserende idealisten die van doorslaggevend belang waren, maar de pragmatici. De idealisten waren wel de eersten die het punt maakten, maar ze kregen pas meer invloed toen ze steun kregen van mensen die economische gronden aanvoerden. Toen het financiële eigenbelang werd beargumenteerd, stonden ineens andere mensen open voor de afschaffing van slavernij. Je hebt beide soorten argumenten nodig. Binnen Europa hebben we al ervaring opgedaan met open grenzen – en de gevolgen van die open grenzen zijn zeer positief. Verandering kan ineens snel ontstaan, soms sneller dan je denkt.’

De Britse econoom Philippe Legrain in Knack van 17.06.2015

Lees hier het volledige interview met Philippe Legrain inKnack (pdf)

Zie ook PRODUCTIES / THE GOLDEN WALL – THE SILVER WALL